Το πέταγμα του χαρταετού είναι ένα έθιμο που μας ήρθε από πολύ μακριά και, όπως τα περισσότερα, έχει να κάνει με τον κύκλο των εποχών και την υποδοχή της άνοιξης – που ήταν πολύ σημαντική για την επιβίωση των αρχαίων πολιτισμών. Βλέπουμε πώς τα έθιμα και οι τελετουργίες επιβιώνουν, ταξιδεύουν, προσαρμόζονται και υιοθετούνται. Εδώ όμως φαίνεται πως δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με συμβολισμούς, αλλά και με μια έξυπνη αρχαία ευρεσιτεχνία / τεχνολογία.

Ο Κινέζος στρατηγός Han Xin, περίπου στο 200 π.Χ. πέταξε έναν χαρταετό, ώστε να μετρήσει με τον σπάγκο την απόσταση από το στρατόπεδό του μέχρι τα τείχη της πόλης που πολιορκούσε, για να μπορέσουν οι εργάτες να σκάψουν σήραγγες στις σωστές διαστάσεις. Στην Κίνα και τη Μαλαισία από τότε κατασκευάζονταν σε θρησκευτικά έθιμα οι πρώτοι χαρταετοί, με τη μορφή δράκου, από μετάξι και καλάμι μπαμπού. Μάλιστα, κρεμούσαν ευχές και προσευχές επάνω τους για να ταξιδέψουν ψηλά στους θεούς.

Το φεστιβάλ Basant Panchami της Ινδίας (τουλάχιστον από τον 13ο αιώνα),  γιορτάζεται την άνοιξη (Vasanta) και σχετίζεται με την ανανέωση, τη χαρά και την υποδοχή της άνοιξης. Όλοι φορούν κάτι κίτρινο, διακοσμούν τα σπίτια και τους ναούς με κίτρινα άνθη σιναπιού, και τρώνε κίτρινες τροφές (με κουρκουμά, κάρι κ.λπ.).

Έχει ενδιαφέρον να αναφέρουμε ότι γιορτάζεται κάθε χρόνο την πέμπτη ημέρα του ινδουιστικού σεληνιακού ημερολογιακού μήνα Μάγκα, ο οποίος συνήθως πέφτει στα τέλη Ιανουαρίου ή Φεβρουαρίου, δηλαδή 40 μέρες πριν την άνοιξη. Η άνοιξη είναι γνωστή ως ο «Βασιλιάς όλων των εποχών».

Στο Βασάντ Παντσάμι ο καιρός είναι γενικά χειμωνιάτικος στη βόρεια Ινδία και περισσότερο ανοιξιάτικος στις κεντρικές και δυτικές περιοχές, γεγονός που υποστηρίζει την πεποίθηση ότι η άνοιξη φτάνει στο αποκορύφωμά της σαράντα ημέρες μετά το φεστιβάλ. Στην περιοχή του Punjab, το φεστιβάλ ονομάζεται φεστιβάλ Basant των Χαρταετών. Το πέταγμα χαρταετού είναι επίσης παραδοσιακό στη δυτική Ινδία στο Uttarayan, στη Mathura στο Viskwakarma Puja και στη νότια Ινδία.

Γύρω στο 1400 μ.Χ. Ευρωπαίοι εξερευνητές που ταξιδεύουν στις χώρες της Ασίας φέρνουν τους χαρταετούς στην Ευρώπη.

Υπάρχει και η άποψη ότι η ύπαρξη του χαρταετού στη Μεσόγειο ανάγεται στα πειράματα του αρχαίου Έλληνα Πυθαγόρειου φιλοσόφου και ιδρυτή της μαθηματικής μηχανικής, Αρχύτα (428-347 π.Χ.), ο οποίος λέγεται ότι σχεδίασε και κατασκεύασε ένα ξύλινο αυτόματο σε σχήμα πουλιού.

Στην Αμερική ο Benjamin Franklin το 1752, για να αποδείξει ότι η αστραπή είναι ηλεκτρικό φαινόμενο, πέταξε έναν χαρταετό, κατά τη διάρκεια καταιγίδας, με ένα μεταλλικό κλειδί στη βάση του σπάγκου, το οποίο με τη βροχή έγινε αγώγιμο, μεταφέροντας στατικό ηλεκτρισμό από τα σύννεφα σε ένα δοχείο.

Από τον 19ο αιώνα έγινε παιδικό παιχνίδι. Στην ελληνοχριστιανική παράδοση και το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας, το πέταγμα του αετού συμβολίζει το πέταγμα της ανθρώπινης ψυχής προς τον Δημιουργό της, την ημέρα που ξεκινά η νηστεία της Σαρακοστής, δηλαδή την ημέρα που ξεκινά η πνευματική και σωματική μας κάθαρση. Με τη διαδικασία αυτή, ερχόμαστε πιο κοντά στον Θεό. Οι χαρταετοί φτιάχνονται σε τεράστια ποικιλία σχημάτων. Παραδοσιακό σχήμα στην Ελλάδα είναι αυτό με τον εξάγωνο σκελετό από ελαφρύ καλάμι και ρυζόχαρτο ή χαρτί αφής.

Ο λεπτός χειρισμός του χαρταετού, να εκμεταλλευτείς τους ανέμους τραβώντας τον σπάγκο αλλά και απελευθερώνοντας για να πάει πιο ψηλά, είναι μια μεταφορά για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής, που απαιτεί μια ισορροπία μεταξύ της απελευθέρωσης και της διατήρησης του ελέγχου. Η αυτοσυγκράτηση και ο λεπτός χειρισμός, πάντως, είναι χαρακτηριστικά στις χειροτεχνίες και τη φιλοσοφία των Κινέζων μέχρι σήμερα.

πηγές:

https://en.wikipedia.org/wiki/Han_Xin

http://www.chinaknowledge.de/History/Han/personshanxin.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Vasant_Panchami

https://en.wikipedia.org/wiki/Archytas

https://www.worldhistory.org/article/606/greek-mathematics/

https://en.wikipedia.org/wiki/Kite_experiment

https://fi.edu/en/science-and-education/benjamin-franklin/kite-key-experiment