Halloween. Μια ανάμνηση.

Photo by James Wheeler on Pexels.com

Κάθε Halloween, θυμάμαι εκείνο το Halloween στη Σκωτία. Πριν ακριβώς 14 χρόνια (είναι τρομακτικό πώς περνούν). Εκεί όπου γεννήθηκε αυτή η γιορτή, με τις κελτικές ρίζες, που τόσο πολύ έχει μεταλλαχθεί στις μέρες μας, λόγω των έντονων αμερικανικών προσθηκών και αλλαγών που έχει υποστεί με το πέρασμα των χρόνων. Εκεί, λοιπόν έζησα για λίγο αυτή τη μαγική νύχτα -που δεν ξέρω αν ήταν φορτισμένη από τη δική μου φαντασία, από τον επί αιώνες τελετουργικό εορτασμό της σε εκείνα τα χώματα ή από την αρκετά μελαγχολική μου διάθεση τότε λόγω κάποιων δυσκολιών που είχα στη ζωή μου.

Βίωσα κάτι πολύ πρωτόγνωρο. Βίωσα το συναίσθημα του “ανάμεσα”. Του πόσο εύθραυστος είναι ο κόσμος. Του πόσο κοντά μας και μέσα μας είναι το σκοτάδι. Του πόσο γοητευτικό και δημιουργικό είναι το σκοτάδι. Του πόσο κοντά μας κάθε μέρα, κάθε νύχτα, είναι ο θάνατος, αλλά και η αναγέννηση. Του πόσο κύκλος είναι όλα. Εκείνη τη νύχτα μπορώ να πω ότι ένιωσα, ότι γνώρισα -κατά έναν περίεργο τρόπο- πως δεν υπάρχει τέλος, ότι όλα στη φυσική τάξη του κόσμου είναι κύκλος και σπείρα.

Η αρχαία λέξη της γιορτής αυτής, ήταν “Σόουιν” (Samhain = Νοέμβρης ή το τέλος του καλοκαιριού). Σηματοδοτούσε το τέλος του καλοκαιριού και την αρχή του κελτικού Νέου Έτους. Τον θάνατο, δηλαδή, μιας εποχής (του καλοκαιριού) και τη γέννηση μιας άλλης (του χειμώνα).

Σύμφωνα με τον μύθο, τη νύχτα του Σόουιν, της 31ης Οκτωβρίου, οι θεοί κατέβαιναν στη γη και προκαλούσαν αναστάτωση στους θνητούς. To πέπλο που χώριζε τους δύο κόσμους εκείνη τη νύχτα γινόταν πολύ λεπτό και διαπερατό. Αν και ο θάνατος είναι ο κεντρικός πυρήνας της γιορτής, δεν σημαίνει ότι πρόκειται για ένα μακάβριο γεγονός -εξάλλου, ο θάνατος δεν προκαλούσε ποτέ φόβο στους Κέλτες, παρά ήταν ένα σημείο επανεκκίνησης, αναγέννησης, μετάβασης.

Η γιορτή αυτή εκτός από τον θάνατο, είχε να κάνει και με το πέρασμα από μια φάση της ζωής σε μιαν άλλη, όσον αφορά τις σχέσεις, την εργασία, και άλλες σημαντικές μεταβάσεις στη ζωή των ανθρώπων. Οι υπαίθριες φωτιές έπαιζαν σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια των εορτασμών. Λέγεται πως οι χωρικοί έριχναν τα κόκαλα των σκοτωμένων ζώων στις φλόγες κι έπειτα, όταν η φωτιά δυνάμωνε, κάθε οικογένεια έπαιρνε με έναν δαυλό φωτιά για την οικογενειακή εστία. Έτσι δένονταν μαζί όλες οι οικογένειες του χωριού. Οι φωτιές αυτές ονομάζονταν Mπόνφαϊρς (Bonfires :bone-κόκαλο+fire-φωτιά). Όλοι συνήθιζαν να κάθονται γύρω απ’ την Μπόνφαϊρ και να λένε ιστορίες. Οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν σε φαντάσματα για να υποδεχτούν τους νεκρούς που μετέβαιναν στον κόσμο μας. Αυτό γινόταν ώστε να μην αναγνωρίσουν οι νεκροί τους ζωντανούς και τους βλάψουν. Ήταν δηλαδή ένα είδος “καμουφλάζ”.

Η κολοκύθα, γνωστή ως “Τζακ ο Λάντερν” (jack-o’lantern), είναι Αμερικανικό έθιμο, όσον αφορά τη χρήση της κολοκύθας καθ’ αυτής. Κατά το παλαιό όμως Ιρλανδικό έθιμο, εκείνη τη νύχτα οι άνθρωποι σκάλιζαν σε ένα ρεπάνι ανθρώπινα χαρακτηριστικά και μέσα τοποθετούσαν ένα αναμμένο κερί. Το φαναράκι αυτό είχε διπλό ρόλο: Πρώτον, το φως που άναβε μέσα του καθοδηγούσε τους νεκρούς προγόνους, που εκείνη τη νύχτα περιδιάβαιναν στον κόσμο μας για να συναντήσουν τους συγγενείς τους, ώστε να μην χάσουν τον δρόμο τους και, δεύτερον, για να τρομάξουν κακόβουλες υπερφυσικές δυνάμεις.

Αυτή είναι με λίγα λόγια η ιστορία του Halloween που τελευταία ήρθε και στη χώρα μας, και καλό είναι να γνωρίζουμε τι ακριβώς εορτάζουμε.

Ο Τόλκιν, το Φως και τα Δέντρα

Ο Τζων Ρόλαντ Ρούελ Τόλκιν ήταν εξέχων και διαπρεπής Άγγλος φιλόλογος, συγγραφέας, ποιητής και ακαδημαϊκός. Είναι περισσότερο γνωστός για το έργο του Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών και όλη τη μυθολογία της Μέσης Γης. Είναι γνωστός ως ο «Πατέρας» της μοντέρνας φανταστικής λογοτεχνίας.

Στο παρόν άρθρο θα πληροφορηθείτε για μια πτυχή του έργου του πολύ σημαντική, που αναφέρεται στην αγάπη του για τα δέντρα, τι σήμαιναν γι’ αυτόν, και πώς η ιστορία του μίλησε για τη μεγαλύτερη πανανθρώπινη αποστολή: τη διαφύλαξη του Φωτός και τη μάχη κατά του Σκότους.

Ο Καθηγητής, τα βιβλία, και η λογοτεχνία του Φανταστικού

Γεννήθηκε στο Μπλουμφοντέιν της Νότιας Αφρικής στις 3 Ιανουαρίου 1892. Την πρώτη παιδική του ηλικία την πέρασε ευτυχισμένα στις εξοχές του Γουόργικσάιρ. Ζώντας μια πολυτάραχη ζωή ανάμεσα σε σπουδές και στον πόλεμο, κατάφερε να γίνει ένας αξιόλογος καθηγητής γλωσσολόγος της Αγγλο-σαξωνικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Μια μέρα, ο καθηγητής, διορθώνοντας διαγωνίσματα, και χωρίς να το συνειδητοποιήσει, έγραψε σε μια λευκή κόλλα: “Σε μια τρύπα στο χώμα, ζούσε ένα Χόμπιτ”. Θέλοντας να εξηγήσει στον εαυτό του τι είναι ένα Χόμπιτ, άρχισε να γράφει μια ιστορία, που έμελλε να γίνει άμεσα κλασική.

Ο καθηγητής μας, όπως και άλλοι μεγάλοι λογοτέχνες του Φανταστικού, περιλαμβάνει αρχετυπικά μοτίβα της μυθολογίας, όπως ο ήρωας-μεσσίας, ο σοφός, η φωτιά, το φως και το σκοτάδι, το νερό, το δέντρο κ.ά., που εντέχνως χρησιμοποιεί, προσδίδοντας στο κείμενό του την ισχύ της διαχρονικότητας και πανανθρωπινότητας.

Η φαντασία για τον Τόλκιν δεν αποτελεί τρόπο απόδρασης από την πραγματικότητα, αλλά μια εμβάθυνση στο νόημα αυτής. Η δύναμη της φαντασίας είναι ένας τρόπος επικοινωνίας με έναν πρότερο, πρωτόγονο και άμεσο τρόπο, με τα υπόλοιπα ζωντανά πλάσματα. Ένας τρόπος ανάκτησης της γνώσης του εαυτού μας και του κόσμου γύρω μας.

Ευλαμπία Τσιρέλη, Δέντρα και Δάση της Μέσης Γης. Μυθολογία, Συμβολισμός, Αναφορικότητα, 2018. Tο βιβλίο προλογίζει ο βιογράφος του J.R.R.Tolkien, Colin Duriez. Πρόκειται για τη μοναδική αμιγώς ελληνική μελέτη στο έργο του Καθηγητή. [Στο εξώφυλλο, το Λευκό Δέντρο της Γκόντορ.]

Τα δέντρα και το φως

Ο Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν ήταν, αναμφισβήτητα, ένας λάτρης των δέντρων. Η αγάπη του και ο σεβασμός του προς αυτά ήταν μεγάλος. Η οπτική του γι’ αυτά είναι διαφορετική από κάθε τι άλλο έχουμε δει. Δημιούργησε ζωντανά πνεύματα-δέντρα, προσωποποιώντας τέλεια τη φύση.

Όμως, φαίνεται ότι διέθετε και βαθιά γνώση. Γνώση των δέντρων στη μυθολογία, στη βοτανολογία, αλλά και επίγνωση της σημασίας τους στη ζωή μας γενικότερα. Από τον καιρό που ήταν παιδί, έπαιζε κάθε μέρα ανάμεσα στα δέντρα στην εξοχή του Sarehole (Σέρχολ) και του Warwickshire (Γουόρικσιρ). Η μητέρα του τού είχε μάθει τις χρήσεις και ιδιότητες των βοτάνων. Του άρεσε να ζωγραφίζει δέντρα, αλλά και να βρίσκεται κοντά τους. Να σκαρφαλώνει πάνω τους και να ξεκουράζεται στις ρίζες τους. Ένα περιστατικό σημάδεψε για πάντα τη ζωή του. Αγαπούσε μια γέρικη ιτιά. Μια μέρα κάποιος την έκοψε και άφησε το κούτσουρο της πεταμένο να σαπίζει. Αυτό ο Τόλκιν δεν το ξέχασε ποτέ.

Το δέντρο είναι ένα αρχετυπικό σύμβολο που ενσαρκώνει αρετές και ιδιότητες οι οποίες εξυμνήθηκαν στην αρχαία γραμματεία και εικονογραφία, και ο Καθηγητής το χρησιμοποιεί κατά κόρον ώστε να δομήσει τον κόσμο του. Η πηγή και αρχή όλων, εντοπίζεται στη χώρα της Άρντα, όπου ο Καθηγητής βάζει τη θεά Γιαβάννα, τη δότρια των καρπών και μια από τις επτά βασίλισσες των Βάλαρ, να δημιουργεί με το τραγούδι της δύο θαυμαστά δέντρα, Τελπέριον και Λάουρελιν. Ολόκληρος ο κόσμος του Καθηγητή ξεκινά με τη δημιουργία δέντρων δηλαδή. Δυστυχώς, όμως, καταστρέφονται και χάνεται το φως του κόσμου μαζί με τον θάνατό τους. Ένα φυντανάκι όμως επιζεί, διατηρώντας μέσα του την ελπίδα ότι κάποτε θα επιστρέψει η δόξα της μεγάλης εποχής.

Με τον πίνακα του Σπύρου Γελέκα, “Τελπέριον και Λάουρελιν|.

Το Λευκό Δέντρο της Γκόντορ είναι σύμβολο μεγαλοπρέπειας και δύναμης των βασιλέων. Όταν ο Άραγκορν γίνεται βασιλιάς στο τρίτο μέρος του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, ανακαλύπτει με τη βοήθεια του Γκάνταλφ ένα δεντρύλλιο του Λευκού Δέντρου της Γκόντορ, σύμβολο νίκης και φωτός. Το φως επανέρχεται μέσω του δέντρου της Γκόντορ στον κόσμο. Ο Άραγκορν Ελέσσαρ εγγυάται για μια νέα εποχή επικυρώνοντας την υπόσχεση με το Λευκό Δέντρο της Γκόντορ που διασώζει τη δόξα του Φωτεινού Βάλινορ, του παλαιού μακάριου τόπου.

Πρόκειται στην ουσία για άλλη μια ιστορία διαφύλαξης και νίκης του φωτός κατά του σκότους. Ο Τόλκιν, δημιούργησε ένα νέο μυθολογικό είδος, μια νέα πανανθρώπινη έκφραση της φύσης που στέκεται απόλυτα ισάξια δίπλα στις φωτεινότερες συλλήψεις της παγκόσμιας μυθολογίας.

Για περισσότερα, δείτε και: Ευλαμπία Τσιρέλη, «Δέντρα και Δάση της Μέσης γης. Μυθολογία, Συμβολισμός, Αναφορικότητα», εκδόσεις iWrite, Θεσσαλονίκη 2018.


Ευλαμπία Τσιρέλη

Εκπαιδευτικός, Θεολόγος

MA Theology |Yπ. Ph.D. Α.Π.Θ.

καθηγήτρια δημιουργικής γραφής, συγγραφέας

Tο άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Will o’ Wisps.

Για τη βιογραφία του Καθηγητή βλ. Colin Duriez, J.R.R.Tolkien. The making of a Legend.

Ευλαμπία Τσιρέλη: «Τα βιβλία του Τόλκιν με όπλισαν με υψηλές αρετές» – Typosthes

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 22/09/2019 08:00

Η συγγραφέας μίλησε με αφορμή την παρουσίαση του νέου της βιβλίου

Συνέντευξη στη Λεμονιά Βασβάνη

-Ποια η σχέση σας με τα έργα του Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν; Τι ξεχωρίζετε σε αυτά;

-Σε πολύ νεαρή ηλικία ήρθα σε επαφή με τον κόσμο του Καθηγητή. Κατέστη για εμένα ένας τρόπος να μελετήσω βαθύτερα τον πραγματικό κόσμο. Τα βιβλία του Τόλκιν ήταν μεν μια απόδραση από την καθημερινότητα, ωστόσο θεωρώ πως με όπλισαν με υψηλές αρετές που χρειάζεται ένας άνθρωπος στη ζωή του, όπως ακεραιότητα, ευγένεια, πίστη, επιμονή, αλλά και διορατικότητα. Ανέπτυξα, λοιπόν, μια πολύ προσωπική σχέση με τα βιβλία, καθώς τα ξεχωρίζει η ποιότητα του ίδιου του συγγραφέα που εξέφρασε μέσα στο έργο του όλο τον εσωτερικό του πλούτο, τις γνώσεις, τη φωτεινότητα του μυαλού του, την παρατήρηση των πράξεων του ανθρώπου, των μύθων, του κόσμου και της φύσης γύρω του. Παντρεύοντας μάλιστα όλα αυτά με τη μοναδική του ικανότητα και φυσική ροπή στις γλώσσες, δημιούργησε κάτι το ανεπανάληπτο που δύσκολα θα μπορέσει να συγκριθεί με άλλα έργα της Λογοτεχνίας του Φανταστικού.

-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το βιβλίο;

-Μετά το «Ιερό Δέντρο» και τη μεταπτυχιακή μου εργασία στο σύμβολο του δέντρου στη Μεσοποταμία και τη Βίβλο, η έρευνά μου προχώρησε σε πεδία που συνδέουν, αβίαστα, τους αρχαίους μύθους με τη λογοτεχνία του Φανταστικού. Οπότε άρχισα να παρατηρώ μοτίβα του δέντρου σε πολλά έργα φαντασίας, με κορωνίδα φυσικά το έργο του Τζ.Ρ.Ρ.Τόλκιν. Έτσι, μετά από πρόσκληση του Συλλόγου Φίλων Τόλκιν, «The Prancing Pony», να μιλήσω σε μια ημερίδα προς τιμήν του Καθηγητή στη Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, παρουσίασα μια εργασία με το ίδιο θέμα –δέντρα και δάση της Μέσης-γης-, που αποτέλεσε και το έναυσμα για τη συγγραφή του βιβλίου.

-Πώς συνδέονται τα δέντρα και δάση της μέσης γης με τις αρχαίες μυθολογίες;

-Είναι ήδη γνωστή η επιρροή της σκανδιναβικής και κελτικής μυθολογίας στο έργο του Καθηγητή. Ωστόσο ο Τζ. Ρ.Ρ.Τόλκιν δεν ήταν μόνο γνώστης κελτικών και σκανδιναβικών μύθων, αλλά σίγουρα και Μεσοποτάμιων, αφού φαίνεται ότι εμπλέκει αρχετυπικά σύμβολα της Βίβλου και της Μεσοποταμίας στην ιστορία της Μέσης-γης.

Κατάλοιπα των μυθολογικών διηγήσεων της Μεσοποταμίας (λ.χ. ο κήπος της Εδέμ με τα δύο δέντρα, η δημιουργία του ανθρώπου, ο κατακλυσμός), διακρίνονται στα κείμενα των διηγήσεων της Παλαιάς Διαθήκης. Από εκεί, τη Βίβλο δηλαδή, διαδόθηκαν σε όλη τη γραμματεία του κόσμου, ώσπου έφτασαν μέχρι τη σύγχρονη λογοτεχνία φαντασίας, σε μια εκ νέου αφήγηση των πανανθρώπινων αρχαίων μύθων.

Επομένως, δεδομένου του ότι ο συγγραφέας μελέτησε τις Γραφές και τις αντίστοιχες διηγήσεις εις βάθος και ως πιστός αλλά και ως καθηγητής, ήταν φυσικό να συμπεριλάβει μοτίβα που φέρουν ομοιότητες προς τις διηγήσεις αυτές, ιδιαιτέρως όσον αφορά τη Δημιουργία. Δεσπόζοντα ρόλο, μάλιστα, έβαλε να παίξουν το δέντρο και το δάσος. Η ιστορία της Μέσης-γης ξεκινά και τελειώνει με ένα δέντρο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τη Βίβλο (βλ. δέντρα Εδέμ, δέντρο της ζωής στην Αποκάλυψη, Σταυρός του Κυρίου). Τα δύο δέντρα φυτρώνουν με το τραγούδι της Γιαβάννα, στον μακάριο τόπο της Άρντα, μεσολαβεί ένα μεγάλο διάστημα μαχών και πάλης να επιβιώσουν ώσπου, στο τέλος, ένας ήρωας, ένας -πρόθυμος να θυσιαστεί- “μεσσίας”, έρχεται να επαναφέρει τη δόξα των δέντρων, το φως, τη δικαιοσύνη, να πατάξει το σκότος και να αποκαταστήσει τη διασαλευθείσα τάξη. Πολλές άλλες, ωστόσο, είναι οι αντιστοιχίες μεταξύ δέντρων του Μύθου και της Μέσης-γης, που θα ανακαλύψει κάποιος μόνο αν διαβάσει το βιβλίο.

book.jpg

-Τι θα λέγατε σε κάποιον αν έπρεπε να περιγράψετε το βιβλίο σας;

-Το βιβλίο -όπως έχει σημειώσει και ο ίδιος ο βιογράφος του Τόλκιν, Colin Duriez, που υπογράφει την εισαγωγή- μας εισάγει εντελώς νέο πεδίο έρευνας και ανακάλυψης άγνωστων πτυχών του έργου του Καθηγητή. Ο αναγνώστης μεταφέρεται σε έναν κόσμο συμβόλων, εικόνων, μύθων, μοτίβων και αρχετύπων, βαθιά ριζωμένων στην ανθρώπινη σκέψη και φαντασία. Το δέντρο, έχει έναν καθόλα ζωτικό ρόλο σε αυτό το γοητευτικό μωσαϊκό. Απαραίτητες είναι κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις σχετικά με το Σιλμαρίλλιον και τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών κυρίως, για κάποιον που θέλει να παρακολουθήσει καλύτερα την παρούσα μελέτη. Επαρκείς, είναι οι πληροφορίες που δίδονται για τα μυθολογικά μοτίβα και τις διηγήσεις της αρχαίας Μεσοποταμίας στις οποίες -ενδεχομένως- δύσκολα έχει πρόσβαση ο μέσος αναγνώστης.

Μια σύντομη μελέτη, βέβαια, δεν επαρκεί για να παρουσιαστεί επαρκώς το εύρος των διηγήσεων που πλαισιώνουν το μεγάλο θέμα της σχέσης της μυθολογίας με τη λογοτεχνία του Τόλκιν, ούτε φυσικά να καλύψει το τεράστιο έργο του Καθηγητή και λεπτομέρειες του κόσμου του. Οπότε, προσκαλώ και προκαλώ τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη να ξεκινήσει τη δική του περαιτέρω έρευνα, για την οποία εύχομαι το παρόν βιβλίο να αποτελέσει κίνητρο και γόνιμη βάση.

-Υπηρετείτε τη λογοτεχνία του φανταστικού και είστε από τα ιδρυτικά μέλη του φεστιβάλ Fantasmagoria. Το τελευταίο διάστημα υπάρχει ένα μεγαλύτερο ρεύμα ως προς αυτό το κομμάτι της λογοτεχνίας; Γιατί και πόσο έχουν επηρεάσει ξένοι συγγραφείς και η μεταφορά βιβλίων σε ταινίες;

-Αν και υπάρχουν μεγάλοι  θεμελιωτές του είδους στην Ελλάδα του 20ου αιώνα όπως οι  Πανώριος, Μπαλάνος, Φλωράκης, Βουτυράς κ.ά., το ευρύτερο ελληνικό κοινό είναι η αλήθεια ότι γνώρισε το είδος, όπως λέτε κι εσείς, κυρίως από τον ξένο κινηματογράφο και το διαδίκτυο, αλλά και τη μεταφρασμένη λογοτεχνία φαντασίας που πολλοί εκδοτικοί οίκοι φέρνουν τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά. Φεστιβάλ Φαντασίας σε Θεσσαλονίκη, Αθήνα και αλλού, βοηθούν στη διάδοση του είδους, ωστόσο θεωρώ πως η σωστή ενημέρωση και παιδεία πάνω στη σοβαρή λογοτεχνία του φανταστικού θα πρέπει να είναι έργο της εκπαίδευσης και της αναγνωστικής και συγγραφικής παιδείας γενικότερα, έτσι ώστε να φτάσουμε στο σημείο να δημιουργήσουμε συνειδητά ένα σοβαρό, εγχώριο φάντασυ.


Οι φωτογραφίες είναι από την ομιλία για το βιβλίο στο πλαίσιο στο πλαίσιο της εικαστικής έκθεσης του Σπύρου Γελέκα, Tales from Middle-Earth στη Govedarou ART Gallery.

Δείτε το άρθρο στην εφημερίδα https://www.typosthes.gr/politismos/196143_eylampia-tsireli-ta-biblia-toy-tolkin-me-oplisan-me-ypsiles-aretes

Δείτε το βιβλίο https://iwrite.gr/bookstore/dentra-dasi-mesis-gis/

Η Ευλαμπία Τσιρέλη μάς μαθαίνει να γράφουμε παραμύθια – Typosthes

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 29/06/2020

Η συγγραφέας μίλησε μαζί μας λίγο πριν την έναρξη του σεμιναρίου συγγραφής παραμυθιού

Της Λεμονιάς Βασβάνη

Είναι άραγε εύκολο να γράψει κανείς ένα παραμύθι; Και τι πρέπει να διαθέτει το κείμενό του για να τραβήξει το ενδιαφέρον των αναγνωστών; Μιλήσαμε με την συγγραφέα και Υπ. Διδάκτωρ Θεολογίας στο ΑΠ.Θ. κυρία Ευλαμπία Τσιρέλη για αυτό το λογοτεχνικό είδος με αφορμή το «Θερινό Σεμινάριο Συγγραφής Παραμυθιού» που ετοιμάζει.

“Οι βασικοί νόμοι του παραμυθιού”, “Παραδοσιακό και σύγχρονο παραμύθι” και “Οι ευθύνες του σύγχρονου παραμυθά” είναι κάποιες μόνο από τις ενδιαφέρουσες θεματικές που αναλύονται.

«Το παραμύθι, ως λογοτεχνικό είδος, το κατατάσσω στο υψηλότερο επίπεδο, δηλαδή έχει τον μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, σε αντίθεση με την άποψη που επικρατεί», δήλωσε η κυρία Τσιρέλη απαντώντας στις ερωτήσεις μας. Και εξήγησε: «Πάρα πολλοί παράγοντες θα πρέπει να ληφθούν υπόψη από τον υποψήφιο παραμυθά ώστε να γράψει ένα πραγματικά καλό παραμύθι. Δεν φτάνει μόνο η αγάπη μας για τα παιδιά και κάθε καλή πρόθεση. Χρειάζεται σωστή γραφή και βαθιά μελέτη του είδους αλλά και της παιδικής ψυχοσύνθεσης. Μερικοί από τους δομικούς αυτούς παράγοντες είναι η ηλικία στην οποία απευθυνόμαστε, που θα πρέπει να οριστεί πριν ξεκινήσουμε να γράψουμε. Έπειτα, προσαρμόζουμε τη γλώσσα, το θέμα, την προσέγγιση, τον ήρωα, την έκταση και, βέβαια, την εικονογράφηση».

Ποια είναι τα δικά της αγαπημένα παραμύθια; «Τα παραμύθια του Όσκαρ Ουάιλντ θα έλεγα, όπως ο Ψαράς και η Ψυχή του, ο Ευτυχισμένος Πρίγκηπας, το Αηδόνι και το Τριαντάφυλλο, ο Αστρογεννημένος. Μεγάλωσα με μια συλλογή του που χαράχθηκε έντονα στη μνήμη μου, πιθανότατα λόγω του έντονου στοιχείου του μαγικού ρεαλισμού σε συνδυασμό με την πλουμιστή γλώσσα. Συνεχίζω να αγαπάω πολύ τον Ουάιλντ», σημείωσε.

Όσο για το τι ξεχωρίζει στο σεμινάριο και γιατί θα έπρεπε κάποιος να το παρακολουθήσει ανέφερε τα εξής: «Το σεμινάριο ξεχωρίζει λόγω των απαιτητικών ασκήσεων και των πειραματισμών που βοηθούν τον υποψήφιο να κατανοήσει το βάθος και την έκταση του θέματος. Η προσέγγιση είναι πάντα βιωματική και δίνω βάση στη συνεργασία των συμμετεχόντων.

Ο υποψήφιος θα έρθει για να μάθει αναλυτικά όλα τα παραπάνω που σας είπα, για να καταρρίψει μύθους όπως τα “παραμύθια για μεγάλους”, και “τα παραμύθια για όλους”, να κατανοήσει την ευθύνη του σύγχρονου παραμυθά που απευθύνεται σε ένα παιδί του 21ου που δύσκολα ενθουσιάζεται και, φυσικά, για να διασκεδάσει!»


Δείτε το άρθρο στην εφημερίδα https://www.typosthes.gr/politismos/220947_i-eylampia-tsireli-mas-mathainei-na-grafoyme-paramythia

Είμαστε Ιστορίες – Κείμενο στο περιοδικό Σχεδία

Από πολύ μικρή ηλικία συνειδητοποίησα ότι είμαστε ιστορίες. Ιστορίες γι’ αυτά που ζούμε, ιστορίες γι’ αυτά που ήμασταν, ιστορίες για εκείνα που θα θέλαμε να γίνουμε, ιστορίες για τις αναμνήσεις που μπερδεύτηκαν με τη φαντασία, ιστορίες γι’ αυτά που χάσαμε και που κερδίσαμε, για όσα αγωνιζόμαστε να κρατήσουμε. Όλοι αφηγούμαστε ιστορίες· στον καφέ με έναν φίλο, δουλεύοντας και διδάσκοντας, μεγαλώνοντας παιδιά, γιορτάζοντας και πενθώντας, ταξιδεύοντας.

Μεγαλώνοντας, άρχισα να τις γράφω. Ήθελα να αποτυπώσω όλον αυτόν τον όγκο των ιστοριών που είχα μέσα μου και κλωτσούσαν να βγουν για να διαβαστούν. Αργότερα έμαθα για τις μεγάλες ιστορίες του κόσμου, για τους μύθους της δημιουργίας, για τις πρώτες ιστορίες στο πρώτο βιβλίο της Γένεσης, την αρχή της ανθρωπότητας στην πρωτόγονη και αρχαϊκή σκέψη και έκφραση. Είδα ότι όλα έχουν μια κοινή αρχή: τη φαντασία. Τη δημιουργική εκείνη και συναρπαστική ικανότητα του ανθρώπου να σκαρώνει ιστορίες και σχέδια για να εξηγήσει τον κόσμο γύρω του και μέσα του, να συλλαμβάνει στιγμιαία το ασύλληπτο, να θεολογεί, να φιλοσοφεί για να απαντήσει στα μεγάλα ερωτήματα της ζωής.

Και οι μύθοι πέρασαν στα θρησκευτικά κείμενα, και τα μυθικά αρχέτυπα έγιναν λατρευτική γλώσσα, και ο άνθρωπος ύμνησε το θείο που απάντησε στο μεγάλο ερώτημα του θανάτου, του τέλους, κι έδωσε ελπίδα· κι έπειτα στην τέχνη, στη λογοτεχνία, οι ιστορίες αγκάλιασαν και μύθο και θρησκεία, και εντέχνως μπήκαν μέσα μας, πολλαπλασιάζοντας τις ζωές μας, με μια μορφή διαιώνισης και αθανασίας για τον δημιουργό και τον δέκτη.

Θεολογώντας, ανακάλυψα πως αυτή είναι και η σχέση Θεού και Ανθρώπου. Μια σχέση Συγγραφέα και Αναγνώστη. Πόσες φορές δεν είπαμε ότι τα βιβλία είναι διαχρονικά, ότι μιλούν στην ψυχή μας ακόμα και μετά από αιώνες, και πόσες φορές δεν νιώσαμε ότι ο συγγραφέας βρίσκεται ακόμη ζωντανός, να μας μιλά πίσω απ’ τις γραμμές; Ο χρόνος δεν υφίσταται στην επικοινωνία του συγγραφέα με τους αναγνώστες. Η στιγμή είναι παγωμένη, η σύνδεση μακάρια και η επικοινωνία ιερή. Μέσα στο πνεύμα του κανείς μπορεί να ζήσει χίλιες ζωές και, αν κατέχει το χάρισμα, μπορεί και να τις γράψει, να τις διηγηθεί ώστε, μέσα από την ανάγνωση, να τις ζήσουν κι άλλοι.

Ευλαμπία Τσιρέλη

Το κείμενο φιλοξενήθηκε στο περιοδικό δρόμου, Σχεδία. Ιούνιος 2021.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Γράφουν ποιήματα μες στο μυαλό τους.

Δεν βρίσκουν ποτέ τα μελάνια.

Τα ποιήματα πετούν και χάνονται στον άνεμο.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Καταπίνουν τ’ αστέρια,

το φως βγαίνει απ’ τα μάτια τους.

Φωτίζουνε σαν προβολείς με φως ηλεκτρικό τη νύχτα.

Τα σκοτάδια τούς τρέμουν.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Τον σταυρό, που άλλοι φορούν στολίδι,

αυτοί τον κουβαλούν ξύλινο και στεγνό

μέσα στο κάμα και τις ψαλμωδίες.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Ψάχνουν το φύλο.

Χάνουν τον φίλο.

Γυρνούν το φύλλο.

Μα η σελίδα είναι κενή·

δεν γράφτηκε ποτέ κάποιο φινάλε για αυτούς.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Η αθανασία τους είναι η αδικία που έγινε πέτρινο πουλί

και κάθεται πάνω στα καμπαναριά,

πάνω στα σύρματα και τα περβάζια·

να κοιτάζει, ακούνητο, μέσα στα σπίτια

αυτών που είδαν, αυτών που ξέρουν.

Κάποιοι άνθρωποι χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

Θα ’ρχονται κάθε βράδυ με μάτια ηλεκτρικά

να σας κοιτάξουν στο σκοτάδι.

Οι σελίδες σας θα γυρίζουν κενές.

Τ’ αστέρια θα πέφτουν πάνω σας και θα σας καίνε.

Οι γλάροι θα ψέλνουν μες στο κεφάλι σας

τα ποιήματα που χάθηκαν στον άνεμο.

Και οι σταυροί οι χρυσοί, σαν ξίφη

θα καρφώνονται ίσια στον Γολγοθά της ύπαρξής σας αιώνια.

Για χάρη των αδικημένων.

Αυτών που χάνονται πιο πολύ απ’ τους άλλους.

©Ευλαμπία Τσιρέλη

Επιτρέπεται η ηλεκτρονική αναδημοσίευση μόνο εφόσον αναδημοσιευτεί το πλήρες κείμενο, με ξεκάθαρη απόδοση στη συγγραφέα Ευλαμπία Τσιρέλη, μαζί με σύνδεσμο στην παρούσα σελίδα. Απαγορεύεται κάθε είδους έντυπη αναδημοσίευση. Σε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρχουν κυρώσεις σύμφωνα με τον Νόμο 2121/1993.

Βίβλος για αρχαρίους – podcast GiatiOxi

Συνέντευξη στη Δέσποινα Κανάκογλου – GiatiOxi

Τι είναι η Παλαιά Διαθήκη και η Καινή Διαθήκη και γιατί αποτελούν ενότητα;
Ποιος έγραψε τα βιβλία και πότε και τι περιέχουν;
Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να διαβάζω τη Βίβλο;
Γιατί η Βίβλος αφορά τον σύγχρονο άνθρωπο;
Γιατί είναι μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς;

Αυτά και άλλα αναλύονται για μια πρώτη επαφή με τη Βίβλο.

Ακούστε στο spotify

Ακούστε στο soundcloud

Διαβάστε: Η Αγία Γραφή στη δημοτική , Συνοπτικός Οδηγός της βίβλου – companion

Ο Θάνατος στην Ανθρώπινη Σκέψη Διαχρονικά – podcast GiatiOxi

Photo by Rahul on Pexels.com

31 Οκτωβρίου 2020

Μια συζήτηση για ένα θέμα που απασχολεί τον άνθρωπο από την αυγή του και θα τον απασχολεί αιωνίως. Θάνατος ή το τέλος της Ύπαρξης.

Με αφορμή τη γιορτή του Halloween (γιορτή του θανάτου) μιλάμε για τις αρχαίες αντιλήψεις των λαών περί θανάτου (Σουμέριοι, Αιγύπτιοι, Κέλτες) και την εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης πάνω στο θέμα της «μεγάλης μετάβασης» ή του «μεγάλου τέλους».

Ακολουθήστε το GiatiOxi στα social media:

Facebook
Instagram @giatioxi
Twitter @giati_oxi

Υπνωτικό – Νίνα Κεσίδου

Photo by Pixabay on Pexels.com

Πλησιάζει. Το πλάσμα στα πόδια του, κυλά με τα μηχανικά του ποδαράκια, ασθμαίνοντας. Ένα μικρό κινούμενο κάστρο. Πλημμυρίζω με οίκτο όταν το αντικρύζω. Ο Επιστήμονας σταματά δίπλα μου. Με παρατηρεί μέσα από χοντρά μαύρα γυαλιά. Γυρνά ξαφνικά προς το πλάσμα και του ψιθυρίζει ανήσυχα: «Δεν μπορεί να ακούσει. Ξέρεις τι
σημαίνει αυτό. Πρέπει να φωνάξω τον Αναποδογυρισμένο. Γιατί με ταλαιπωρούν έτσι;»

Εκείνο, ως απάντηση, τρίζει δυνατότερα και εκπέμπει άλλο ένα κύμα καπνού. Μία από τις μαύρες παπαρούνες γυρνά ελαφρά προς το μέρος του γκρίζου σύννεφου. Tα πέταλά της ανοίγουν αργά και αγκαλιάζουν, με μια υπομονετική, αρμονική περιστροφή, τον καπνό. Την επαναλαμβάνει μία, δύο, τρεις φορές. Μαγεύομαι από τη διαδικασία. Τον υπνωτισμό μου διακόπτει ένας ήχος αυγού που σπάει.

Έρχεται από τον Επιστήμονα. Μόνο που δεν είναι ο Επιστήμονας. Στη θέση του εμφανίζεται ένας άνδρας με μαύρο μανδύα και γαλάζια διαπεραστικά μάτια. Στη γη, γύρω από τα πόδια του, απλώνεται ένα ρούχο που μόλις έριξε από πάνω του. Σοκαρισμένη, αντιλαμβάνομαι ότι είναι το ξεφούσκωτο, ζαρωμένο, κούφιο σώμα του Επιστήμονα.

Μια φοβισμένη κραυγή φεύγει από το στόμα μου, πνιχτή και διαστρεβλωμένη. Ο Αναποδογυρισμένος ανοίγει διάπλατα τα χέρια και υποκλίνεται. Το δεξί του χέρι βρίσκεται στη θέση του αριστερού, και το αριστερό σε αυτήν του δεξιού. Τα μάτια του κοιτάζουν προς διαφορετικές κατευθύνσεις το καθένα. Ο αέρας τριγύρω τεντώνεται και σφίγγεται σαν λάστιχο.

[…]

απόσπασμα


Η Νίνα Κεσίδου ζει, μελετά και γράφει στη Θεσσαλονίκη. Αγαπά το fantasy και την ιαπωνική κουλτούρα. Είναι σπουδάστρια στο Εργαστήρι Συγγραφής Imaginarium. Το κείμενο βασίζεται σε άσκηση του Εργαστηρίου.

Επιτρέπεται η ηλεκτρονική αναδημοσίευση μόνο εφόσον αναδημοσιευτεί το πλήρες κείμενο, με ξεκάθαρη απόδοση στον συγγραφέα, μαζί με σύνδεσμο στην παρούσα σελίδα. Απαγορεύεται κάθε είδους έντυπη αναδημοσίευσηΣε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρχουν κυρώσεις σύμφωνα με τον Νόμο 2121/1993.

Διαδικτυακή Ομιλία – Το ταξίδι του Συγγραφέα

“Το ταξίδι του Συγγραφέα” – Ευλαμπία Τσιρέλη

Ενημέρωση για το εργαστήρι συγγραφής Ιmaginarium

ερωτήσεις-απαντήσεις σχετικά με τη συγγραφή

Η ομιλία θα μεταδοθεί εντός της ομάδας Imaginarium Writers and friends! στο facebook όπου θα πρέπει να γίνετε μέλη για να την παρακολουθήσετε. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην επίσημη FB page.

Η μέρα και ώρα της ομιλίας θα ανακοινωθούν εντός της ομάδας. Εκεί θα βρείτε μια ανάρτηση όπου μπορείτε να υποβάλλετε ερωτήματα που θα θέλατε να απαντηθούν στην ομιλία.

Οι ερωτήσεις μπορούν να είναι σχετικές με:

📍το εργαστήρι, το πρόγραμμα και τη λειτουργία του

📍συνήθη προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στη συγγραφή

📍λογοτεχνία και ποίηση

📍πιο ειδικά, λογοτεχνία φανταστικού

📍αναγνωστική κουλτούρα

εργαστήρι συγγραφής imaginarium