Το Toten-insel του August Strindberg το επέλεξα, αρχικά, λόγω του πίνακα στο εξώφυλλο. Ο Arnold Böklin είναι ο αγαπημένος μου ζωγράφος και αυτός είναι ο διάσημος πίνακάς του ‘Το Νησί των Νεκρών’ που αποτέλεσε την έμπνευση για αυτό το θεατρικό.

Πρόκειται για ένα συμβολικό ονειρόδραμα, ένα kammarspel (<<έργο δωματίου>>). Όπως πληροφορήθηκα από την εισαγωγή του βιβλίου, αυτά τα έργα δωματίου ήταν εμπνευσμένα από τη μουσική δωματίου, γι’ αυτό και είχαν μία μουσική δόμηση, ενώ η υπόθεση περιελάμβανε πάντα λίγα πρόσωπα.

Το έργο πραγματεύεται τη μεταθανάτια εμπειρία. Ο νεκρός, οδεύοντας προς τον Κάτω -ή τον Άλλο- κόσμο βασανίζεται ακόμα από τα γήινα και καθημερινά. Το δράμα εδώ είναι η συνειδητοποίηση πως ο θάνατος δεν λυτρώνει από τα ψυχικά βάρη της ζωής, αλλά ο νεκρός τα κουβαλάει μαζί του.

Διακόπτεται όμως απότομα. Υπάρχουν μόνο δύο ολοκληρωμένες σκηνές (η δεύτερη -και τελευταία- μάλιστα, κλείνει με τον ήλιο του μεσονυχτίου, υπέροχος συμβολισμός) και η εισαγωγική σκηνική οδηγία για την τρίτη, που αποτυπώνει και τον πίνακα, με θάλασσα, πράσινα δέντρα κι έναν μαρμάρινο ναό. Ο δημιουργός, δηλαδή, κάποια στιγμή έχασε το ενδιαφέρον του για την ολοκλήρωση του έργου και ίσως και για τη ζωή γενικότερα, όπως διαβάζουμε στην εισαγωγή.

Αναρωτήθηκα, προφανώς, γιατί είναι τόσο γνωστό ένα τόσο ημιτελές έργο. Η απάντηση είναι πως ήταν πρωτοποριακό για την εποχή του (1906). Έχει παιχτεί σε μεγάλα θέατρα, σε σχολές, αλλά το εντυπωσιακό είναι ότι ο Ingmar Bergman ασχολήθηκε σκηνοθετικά μαζί του. Πρέπει μάλιστα να επηρεάστηκε αρκετά, αφού διαβάζοντας κανείς το θεατρικό είναι σαν να παρακολουθεί ταινία του Bergman.

Τα πρόσωπα, όπως ο Φύλακας, ο Δάσκαλος, ο Βαρκάρης, ο Νεκρός, αρχετυπικές μορφές, ήρωες-δοχεία, υπάρχουν για να σηματοδοτήσουν όλα τα στάδια της ζωής, του θανάτου και της μετάβασης. Ενδιαφέρουσα επίσης η επιρροή από τη θεολογία του Swedenborg.

Αυτή είναι η αυθεντική μορφή του ημιτελούς έργου, που μας έφεραν οι εκδόσεις Περισπωμένη. Με εξαιρετική αισθητική, βεβαίως, το χαρτί, το πολυτονικό, χαίρεσαι να διαβάζεις, να αγγίζεις, να μυρίζεις.


August Strindberg
TOTEN-INSEL
Μετάφραση: Μαργαρίτα Μελμπεργκ
Εισαγωγή: Μαρία Σεχοπούλου
Επίμετρο: Χρήστος Μαρσέλλος

Εκδόσεις Περισπωμένη

[Σ.τ.σ.: Μοιράζομαι με τον κόσμο την αναγνωστική εμπειρία μου μόνο για βιβλία που μου άρεσαν, τα οποία διάλεξα και αγόρασα.]