Ο Χαμζά Μπέη και ο Δράκουλας

Η σκοτεινή σύνδεση του γνωστού μας Αλκαζάρ (Χαμζά Μπέη Τζαμί) με τον Δράκουλα, δεν είναι κάτι που θα περίμενε κανείς να ακούσει. Κι όμως, το Χαμζά Μπέη Τζαμί (Αλκαζάρ) συνδέεται με τον Δράκουλα, όχι όμως του Μπραμ Στόουκερ, αλλά τον πραγματικό.

Γύρω στο 1460, ο Οθωμανός Σουλτάνος Μωάμεθ Β’ Πορθητής έστειλε τον Χαμζά Μπέη (ο οποίος τότε ήταν πασάς της Νικόπολης) σε μια επικίνδυνη διπλωματική αποστολή στη Βλαχία. Στόχος του ήταν να συναντήσει τον ηγεμόνα της περιοχής, Βλαντ Γ’ Τσέπες, και να τον πείσει να υποταχθεί ή, σύμφωνα με άλλες πηγές, να του στήσει ενέδρα φυσικά.

Για όσους δεν γνωρίζουν, ο Βλαντ Τσέπες ή Τέπες είναι ο πραγματικός Δράκουλας, όχι αυτός του Μπραμ Στόουκερ που πίνει αίμα, αλλά ίσως… λίγο χειρότερος. «Drăculea» σήμαινε «γιος του Δράκου». Ο Βλαντ Ντράκουλ (Vlad Dracul) απέκτησε αρκετά παιδιά, τρεις νόμιμους γιους, τον Μίρτσεα Β’ (Mircea II), τον Βλαντ Γ’ (Vlad III) και τον Ράντου τον Όμορφο (Radu the Handsome), καθώς και τουλάχιστον έναν νόθο γιο, τον Βλαντ τον Μοναχό (Vlad the Monk). Όλοι οι γιοι έλαβαν το προσωνύμιο (παρωνύμιο) Ντράκουλα (Dracula), που σημαίνει «γιος του δράκου», αφότου ο Βλαντ Β’ είχε ενταχθεί στο Τάγμα του Δράκου (Order of the Dragon). Το «Ντράκουλα» έγινε ένα συνώνυμο όνομα για τον Βλαντ τον Παλουκωτή (Vlad the Impaler) και ένας τίτλος που ο ίδιος έφερε με υπερηφάνεια σε όλη του τη ζωή. Στους σύγχρονους χρόνους, το όνομα Ντράκουλα έγινε συνώνυμο του κακού και της θηριωδίας. Στα σύγχρονα ρουμανικά, η λέξη dracul κατέληξε να σημαίνει «ο διάβολος».

Ο Βλαντ Γ’ Τσέπες είχε το προσωνύμιο Παλουκωτής, διότι παλούκωνε παραδειγματικά τους εχθρούς του σε παλούκια καλυμμένα με πίσσα, για να γλιστράνε σιγά-σιγά. Το έκανε δε με διάφορους ευφάνταστους τρόπους. Επειδή ήταν τόσο αιμοβόρος, δημιουργήθηκαν διάφοροι θρύλοι γύρω από το όνομά του, κι έτσι ο Μπραμ Στόουκερ αργότερα εμπνεύστηκε από αυτόν, αλλά και από τον μύθο του βαμπίρ (Καρμίλα, Λε Φανού, κ.λπ.), και έγραψε τον Δράκουλα.

Ο Βλαντ Τέπες, λοιπόν, ο οποίος είχε κατασκόπους παντού, έμαθε εγκαίρως για τα σχέδια των Οθωμανών. Έστησε ενέδρα στους απεσταλμένους, πήγε ο ίδιος μάλιστα εκεί, τους συνέλαβε και τους τιμώρησε με την αγαπημένη του μέθοδο: τον ανασκολοπισμό.

Ειδικά τον Χαμζά Μπέη, διέταξε να τον παλουκώσουν σε ένα σημαντικά ψηλότερο κοντάρι από εκείνα των υπολοίπων στρατιωτών και του διερμηνέα του (που ήταν Έλληνας λόγιος, Θωμάς Καταβολίνος, γνωστός στις οθωμανικές πηγές και ως Γιουνούς Μπέης. Εκτελούσε χρέη γραμματέα, διπλωμάτη και διερμηνέα “δραγουμάνου” για την Υψηλή Πύλη, καθώς γνώριζε άπταιστα ελληνικά, τουρκικά και άλλες γλώσσες.) Η άγρια αυτή εκτέλεση ήταν παραδειγματική και μαθεύτηκε σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία και στη Δυτική Ευρώπη, προκαλώντας μεγάλο τρόμο.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1467/68, η κόρη του Χαμζά Μπέη, η Χαφσά, αποφάσισε να τιμήσει τη μνήμη του πατέρα της χτίζοντας το ομώνυμο τέμενος στη Θεσσαλονίκη. 

[Τη σκηνή με την ενέδρα μπορείτε να τη δείτε και στην ταινία Dracula Untold]

[Το Αλκαζάρ της Θεσσαλονίκης είναι παλαιό οθωμανικό τέμενος του 15ου αιώνα, γνωστό και ως Χαμζά Μπέη Τζαμί. Είναι κτισμένο στη συμβολή των οδών Εγνατία και Βενιζέλου στο κέντρο της πόλης, απέναντι από το Μπεζεστένι. Πρόσφατα ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αποκατάστασης και το μνημείο είναι επισκέψιμο]